Ανοίγουμε τον διάλογο

Η πύλη αυτή δημιουργήθηκε για να γίνει μια πλατφόρμα ανοιχτού διαλόγου όλων όσοι ενδιαφέρονται για το ελληνικό πανεπιστήμιο. Με το κείμενο αυτό ανοίγουμε τέσσερα θέματα. Κάθε ενδιαφερόμενος/η μπορεί να προτείνει και άλλα στέλνοντας ένα μέιλ στο gracademics@gmail.com. Τα τέσσερα θέματα αναρτώνται σε ξεχωριστά κείμενα για να διευκολυνθεί ο διάλογος.

O νόμος 4009/2011 με τις τροποποιήσεις του εφαρμόζεται για δύο περίπου χρόνια (όχι σε όλο το εύρος του). Ο νόμος προβλέπει ο ίδιος την αξιολόγησή του μετά από τέσσερα χρόνια εφαρμογής. Ωστόσο, η κυβέρνηση σπεύδει να τον αλλάξει χωρίς καμία απολύτως συζήτηση επαναφέροντας αποτυχημένες συνταγές. Απορρίπτουμε τον αυταρχικό τρόπο παρέμβασης του Υπουργείου και αντ’ αυτού θέλουμε να θέσουμε προς συζήτηση την εμπειρία που έχουμε αποκομίσει από την εφαρμογή του ώστε να ισχυροποιήσουμε τα θετικά στοιχεία του και να βελτιώσουμε τις αδυναμίες, έστω και στους εσωτερικούς μας οργανισμούς και κανονισμούς.

Ερωτήματα που προηγούνται (του Κώστα Σοφούλη)

Με τον ν.4009/11 επιχειρήθηκε μια πρώτη σχετικά συγκροτημένη προσπάθεια μεταρρύθμισης των δημοσίων πανεπιστημίων μας. Το εγχείρημα απέκτησε επιπλέον και την σπουδαία πολιτική προίκα ότι ψηφίστηκε από ένα ευρύτατο φάσμα του πολιτικού μας συστήματος. Πριν καν ολοκληρωθεί η εφαρμογή του, ο νόμος δέχτηκε τα πρώτα πλήγματα αναμόρφωσής του που είχαν χαρακτήρα οπισθοδρόμησης, ενώ με την πρώτη πραγματική κυβερνητική αλλαγή ουσιαστικά καταργήθηκε. Στη βραχεία περίοδο ισχύος του η εμπειρίες υπήρξαν και αυτές τραυματικές και ασαφείς. Ποτέ ο νόμος δεν χωνεύθηκε καθ’ ολοκληρία στην καθημερινότητα των πανεπιστημίων και συνεχώς δεχόταν τις βολές μιας οργανωμένης και δυναμικής αλλά όχι ευκαταφρόνητης μειοψηφίας της ακαδημαϊκής κοινότητας. Στην ουσία σε κανένα πανεπιστήμιο δεν λειτούργησε το νέο καθεστώς με αρκετή πληρότητα και για επαρκή χρόνο ώστε να επιτρέψει στον παρατηρητή να συναγάγει κάποια τεκμηριωμένα συμπεράσματα ως προς την αποτελεσματικότητά του σε σχέση με τους σκοπούς που υποτίθεται ότι εξυπηρετούσε.

Τρεις θέσεις για τη βία του Συνδέσμου Καθηγητών ΑΠΘ

Ο Σύνδεσμος Καθηγητών ΑΠΘ έχει επανειλημμένα προτείνει συγκεκριμένες προτάσεις για ενέργειες των θεσμικών οργάνων του Πανεπιστημίου, αλλά και της Πολιτείας, για να τελειώσουμε οριστικά με τη βία στα Πανεπιστήμια. Ας τις επαναλάβουμε:

            1.         Οι Κοσμητείες και τα Τμήματα, με εσωτερικές διαδικασίες, να διαγράφουν από τα μητρώα της Σχολής και των Τμημάτων τους φοιτητές που προπηλακίζουν καθηγητές ή προβαίνουν σε πράξεις αντίθετες με την ακαδημαϊκή δεοντολογία.

            2.         Το Συμβούλιο, ο Πρύτανης και η Σύγκλητος να αναθεωρήσουν τις συμβάσεις φύλαξης και να κατευθύνουν τα χρήματα που καταβάλλονται στον εργολάβο σε μισθούς μιας καλά εκπαιδευμένης «Ομάδας Πανεπιστημιακής Φύλαξης». Η Ομάδα αυτή πρέπει να είναι αριθμητικά και επιχειρησιακά ικανή να παρεμβαίνει αποτρεπτικά στις πράξεις βίας μέσα στο Ίδρυμα.

            3.         Η Πολιτεία σε συνεργασία με τις διοικήσεις των πανεπιστημίων να εκπονήσει επιχειρησιακό σχέδιο παρέμβασης της αστυνομίας, όταν τελούνται εντός του Ιδρύματος αξιόποινες πράξεις.

Βία στο πανεπιστήμιο - Διάλογος

Πώς μπορεί να αντιμετωπιστούν τα φαινόμενα βίας στα Πανεπιστήμια; Η αστυνομία δεν μπορεί και δεν είναι σκόπιμο να είναι συνεχώς παρούσα και πολλές φορές ανταποκρίνεται ή δεν ανταποκρίνεται στις εκκλήσεις των πρυτανικών αρχών ανάλογα με πολιτικές σκοπιμότητες. Οι ίδιοι οι πανεπιστημιακοί διστάζουν να επιβάλλουν κυρώσεις σε όσα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας εμπλέκονται σε παράνομες πράξεις (δεν συνέρχονται πειθαρχικά, καθηγητές παραιτούνται από μέλη ΕΔΕ, κλπ). Μπορεί να έχει το πανεπιστήμιο τη δική του φύλαξη και με ποιον τρόπο; Πώς θα είναι αποτελεσματική ώστε να μην είναι οι φύλακες απλώς θυρωροί; Τι πρέπει να αλλάξει;

Σύγκλητος - Διάλογος

Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος της Συγκλήτου; Έχει παρατηρηθεί ειδικά στα μεγάλα πανεπιστήμια να συνεδριάζει η Σύγκλητος με πάνω από 100 θέματα στην ημερήσια διάταξη που μπορεί να είναι ακαδημαϊκά, τεχνικά, οικονομικά κλπ. Μπορούν τα μέλη της Συγκλήτου να ανταποκριθούν με επάρκεια στον ρόλο τους (μπορούν να μελετήσουν προϋπολογισμούς και ισολογισμούς, συμβάσεις, διαγωνισμούς, κλπ και να εκφέρουν γνώμη) ή νομιμοποιούν απλώς στην καλύτερη περίπτωση ειλημμένες αποφάσεις των πρυτανικών αρχών ή υπηρεσιακών παραγόντων; Τι πρέπει να αλλάξει;

Συμβούλια - Διάλογος

Ο ρόλος του Συμβουλίου είναι εποπτικός. Παρατηρήθηκαν ωστόσο περιπτώσεις σοβαρών διαφωνιών με τις πρυτανικές αρχές. Πώς πρέπει να λύνονται αυτές οι συγκρούσεις δεδομένου ότι ήδη από τον ψηφισμένο νόμο δεν υπάρχει η πρόβλεψη του αρχικού νομοσχεδίου για ανάκληση του πρύτανη από το Συμβούλιο, αφού πλέον ο πρύτανης εκλέγεται; Μπορεί, με τους περιορισμούς που θέτει το Σύνταγμα, να είναι το Συμβούλιο πραγματικά ανεξάρτητο από τις πρυτανικές αρχές ή μπορεί να δημιουργηθούν συμμαχίες μεταξύ μέρους του Συμβουλίου και των Πρυτανικών αρχών; Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η ανεξάρτητη εποπτεία των ιδρυμάτων; Θα ήταν σημαντικό μέλη των Συμβουλίων και των πρυτανικών αρχών να καταθέσουν την εμπειρία και τις προτάσεις τους. Τι πρέπει να αλλάξει;

Εκλεκτορικά - Διάλογος

Ποια είναι η εμπειρία από τα νέα εκλεκτορικά σώματα και ποιες θα ήταν προτάσεις βελτίωσης; Στον νόμο αρχικά την ευθύνη για τη συγκρότηση των εκλεκτορικών είχε ένας μη εκλεγμένος κοσμήτορας. Αυτό ενείχε κινδύνους αυθαιρεσίας αλλά ο νομοθέτης ισχυρίζεται ότι ήθελε να διασφαλίσει την ανεξαρτησία και την αρτιότερη ακαδημαϊκά συγκρότηση των εκλεκτορικών. Σήμερα, μετά τις τροποποιήσεις, ο ρόλος του εκλεγμένου κοσμήτορα είναι σχεδόν διακοσμητικός, ενώ ο μικρός αριθμός των εκλεκτόρων επιτρέπει πιο εύκολους χειρισμούς σε επίπεδο τμήματος. Εισηγητικές εκθέσεις, αριθμός και σύνθεση μελών, αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου. Τι πρέπει να αλλάξει;

Τα κόμματα επιστρέφουν στη διαχείριση του «αυτοδιοίκητου» Πανεπιστημίου (του Λουκά Βλάχου)

Ο νόμος πλαίσιο για τη λειτουργία της Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΕ) οφείλει να είναι μια συνεκτική και λιτή πρόταση που χρειάζεται προσεκτική μελέτη για να συνδυαστούν πολλά πράματα σε λίγες λέξεις. Χρειάζεται να ληφθεί υπόψη η διεθνής εμπειρία, οι στόχοι που υπηρετούν τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα για την πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας, αλλά και η μέχρι τώρα εμπειρία (θετική και αρνητική) στη λειτουργία των ιδρυμάτων.  Τα τελευταία 35 χρόνια έγιναν δύο μεγάλες προσπάθειες μεταρρύθμισης στα ΑΕΙ που είχαν τα χαρακτηριστικά που προανέφερα. Η μια έγινε στις αρχές του 1980 και είχε εισηγηθεί ο καθηγητής Γιώργος Λιάνης και οι τότε βοηθοί Γ. Πανούσης και Δ. Κλάδης (1268/1982) και η δεύτερη (που ακολούθησε χρονικά μια ουσιαστική νομοθετική παρέμβαση της κ. Γιαννάκου που έγινε το 2007) πρόσφατα από τη κ. Διαμαντόπουλου και τον καθηγητή Β. Παπάζογλου  (4009/2011) μετά τη παρέλευση 30 χρόνων από τη προηγούμενη προσπάθεια.  Ο τελευταίος νόμος προέβλεπε ότι  αυτήν την περίοδο που τώρα διανύουμε θα άνοιγε η διαβούλευση για  την αξιολόγηση της εφαρμογής του νόμου 4009/2011 με στόχο αλλαγές και βελτιώσεις. 

Το καμάρι των ΗΠΑ θα καταργούνταν στην Ελλάδα (της Μίνας Κατραμάτου και του Γεράσιμου Πετράτου)

Είμαστε δύο από τα 50.000 μέλη της Εταιρείας Φυσικών Επιστημών των ΗΠΑ (American Physical Society). Ο σκοπός της είναι η προαγωγή των φυσικών επιστημών «προς όφελος της κοινωνίας και της ανθρωπότητας». Η Εταιρεία έχει ανακηρύξει ορισμένα μέρη των ΗΠΑ Ιστορικές Τοποθεσίες Φυσικής (όπως η UNESCO ανακηρύττει Μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς). Οι πιο διάσημες είναι το Εθνικό Εργαστήριο του Μπέρκλεϊ, ο Γραμμικός Επιταχυντής του Στάνφορντ (όπου εργαστήκαμε για το διδακτορικό μας) και το Εθνικό Εργαστήριο του Μπρουκχέιβεν. Πάνω από 15 βραβεία Νομπέλ Φυσικής έχουν απονεμηθεί για ανακαλύψεις που έχουν γίνει σε αυτά τα ιστορικά μέρη. Οσο παράξενο και αν φαίνεται, ανάμεσα στις ιστορικές τοποθεσίες Φυσικής αυτής της Εταιρείας είναι και ένα σχολείο στην πόλη της Νέας Υόρκης, το Λύκειο των Επιστημών του Μπρονξ (The Bronx High School of Science).